Terror hitlerowski na ziemiach włączonych do Rzeszy i w Generalnym Gubernatorstwie

    Po okresie przejściowym, kiedy tereny okupowane administrowane były przez zarząd wojskowy, czyli komendantury Wehrmachtu, na podstawie dekretu Hitlera z 8 X 1939r bezpośrednio do Rzeszy zostały wcielone województwa: pomorskie, poznańskie i śląskie oraz część białostockiego, warszawskiego, kieleckiego, krakowskiego i łódzkiego. Ziemie włączone liczyły  ok. 92tys km². Zamieszkiwało je ponad 10mln ludzi. Na pozostałych terenach zajętych przez Niemcy proklamowano utworzenie Generalnego Gubernatorstwa. Na obszarze 95tys km² mieszkało ponad 12mln osób.

 Na terenach włączonych do państwa niemieckiego przystąpiono do działań mających zatrzeć różnicę pomiędzy nimi a resztą Rzeszy i w tym celu wprowadzono system administracyjny w niej obowiązujący. Utworzono dwa nowe okręgi Rzeszy: Gdańsk – Prusy Zachodnie kierowane przez gauleitera Alberta Forstera i Kraj Warty na czele z Arturem Greiserem. Dzieliły się one na rejencje. Utworzono oddzielną Rejencję Ciechanów. Suwalszczyznę włączono do Prus Wschodnich. Rejencję Katowice inkorporowano do Śląska (Oberschlesien). Całkowicie przeorganizowano życie gospodarcze. Zlikwidowano polskie i żydowskie zakłady przemysłowe, warsztaty i sklepy. Skonfiskowano należące do Polaków majątki ziemskie oraz większe gospodarstwa rolne.

Generalny Gubernator Hans Frank

Polacy mieli być tylko siłą roboczą. Zmianom o charakterze instytucjonalnym towarzyszyły intensywne zabiegi germanizacyjne. Likwidacji uległy wszystkie polskie instytucje kulturalne i oświatowe. Już w trakcie działań wojennych przystąpiono do eksterminacji polskiego elementu przywódczego. Operacja ta została okryta kryptonimem  ,,Tannenberg”. Jeszcze przed rozpoczęciem wojny stworzono tajną listę ponad 60tys wybitnych Polaków przeznaczonych do fizycznej likwidacji. Przebiegało to w czterech formach: Akcje przeciwinteligenckie, Akcje Specjalne, Nadzwyczajna Akcja Pacyfikacyjna, Wysiedlanie na Zamojszczyźnie. Należy bardzo wyraźnie zaznaczyć, że w pierwszym okresie okupacji terror na ziemiach wcielonych do Rzeszy był najsilniejszy i dotknął największą liczbę Polaków.  Germanizacja ziem wcielonych miała podwójny wymiar: eksterminacja ludności i grabież kultury. W listopadzie 1939r dr Erich Wetzel i dr Gerhard Hecht ukończyli memoriał pt. ,,Sprawa traktowania ludności byłych polskich obszarów z rasowo – politycznego punktu widzenia”. Zamieszczone tam były następujące zalecenia - ,,Musi być bezwzględnie wykluczone utrzymanie jakiegokolwiek własnego polskiego życia narodowego i kulturalnego”. Zbiory Muzeum bydgoskiego wywieziono a później wiele z eksponatów uległo zniszczeniu w czasie działań wojennych (150 dzieł Leona Wyczółkowskiego). Ze szczególną zaciekłością okupant  niszczył książki polskie.

 Już we wrześniu 1939r zajęto dwie największe biblioteki na Pomorzu: bibliotekę miejską w Bydgoszczy i książnicę miejską w Toruniu. Z tego miasta wywieziono arcydzieło Mikołaja Kopernika - ,,De revolutionibus orbium celestium”. Wykradziono księgozbiór Seminarium Duchownego w Pelplinie. Używanie języka polskiego było zabronione w urzędach, szkołach, na ulicy, w sklepach. Za posługiwanie się mową ojczystą groziły surowe sankcje.

Ciało Hansa Franka po egzekucji

12 IX 1939r na konferencji wojennej w Jełowej na Śląsku Hitler przedstawił projekt przeprowadzenia masowych egzekucji w Polsce skierowanych przeciwko inteligencji. Niemcy dopuścili się aktów barbarzyńskich już we wrześniu 1939r. Zamordowano wtedy żołnierzy – ochotników z Rumii i Wejherowa (w tym gimnazjalistów i licealistów). Na terenie Wybrzeża akcję zagłady rozpoczęły liczne aresztowania, zwłaszcza inteligencji i osób zaangażowanych w życiu patriotycznym i społecznym tej ziemi. Aresztowanych doprowadzano przeważnie do więzienia  w Wejherowie, stamtąd wywożono ich do pobliskich Lasów Piaśnickich i rozstrzeliwano.

W październiku zaczęły nadchodzić do Wejherowa transporty więźniów z Rzeszy (Polaków i antyfaszystów). W Piaśnicy od X do XI 1939r zamordowano ok. 12tys ludzi (część z Niemiec). Za dokonanie tej zbrodni odpowiedzialne jest przede wszystkim komando SS-Wachsturmbann ,,Eimann” (d-ca Kurt Eimann) oraz funkcjonariusze żandarmerii i lokalni Niemcy. Najczęściej okoliczni chłopi zmuszani byli do kopania dołów na masowe groby. Przed egzekucjami – co potwierdzają zaznania – Niemcy torturowali skazańców. W II połowie 1944r Niemcy spalili zwłoki zamordowanych w celu zatarcia śladów zbrodni. Do palenia zaangażowali więźniów obozu koncentracyjnego w Sztutowie, których potem zamordowali.

Inną masową zbrodnią przeprowadzoną na Pomorzu były egzekucje na ziemi kociewskiej (powiat starogardzki i tczewski) szczególnie w Lesie Szpęgawskim. Germanizacja i depolonizacja poprzez eksterminacje realizowana była w myśl przemówienia gauleitera Gdańska i Prus Zachodnich Alberta Forstera  wygłoszonego przed katedrą w Pelplinie - ,,Polacy spolszczyli Pomorze w ciągu 20 lat. My zniemczymy w ciągu 24 godzin”. Do Starogardu Gdańskiego przybyła grupa esesmanów z gdańskiego oddziału wartowniczego SS ,,Eimann”. Zaczęły się masowe aresztowania i umieszczanie w starogardzkim więzieniu. W Starogardzie powstał Sąd Ludowy (Volksgericht) złożony z 15 Niemców, który decydował o losie uwięzionych. Na miejsce egzekucji wybrano Las Szpęgawski.

 Była tam miękka, piaskowa ziemia nadająca się do szybkiego kopania grobów. Podobnie jak w Piaśnicy czynność tę wykonywali okoliczni chłopi. Pod koniec września Niemcy przystąpili do likwidacji pacjentów Szpitala Psychiatrycznego w Kocborowie. Następnie rozstrzeliwano tam setki Polaków. Hitlerowcy traktowali tę zbrodnię jako tajną dlatego na wiosnę w 1940r Niemcy nakazali posadzenie tam drzewek. Po wojnie przeprowadzono prace ekshumacyjne. Ogółem liczba ofiar wyniosła 7tys. Dowódca komanda mordującego w Lesie Szpęgawskim Kurt Eimann przeżył wojnę. W 1968r Sąd w Hanowerze skazał go na 4 lata pozbawienia wolności.

,,Schody śmierci” w Forcie VII w Poznaniu

Dramatyczna była również sytuacja Polaków w Kraju Warty. Realizując założenia operacji ,,Tannenberg” rozstrzeliwano Polaków w Poznaniu (Fort VII, cmentarze, więzienie przy ulicy Młyńskiej). Ogółem w wyniku bezpośredniej eksterminacji życie straciło 8600 osób. Niszczenie kultury narodowej to przede wszystkim ograniczenie polskiego szkolnictwa.

Program nauczania dla polskich dzieci w 5-letnich szkołach został ustalony w 1942r przez gauleitera Kraju Warty Artura Greisera. Uczniowie byli zobowiązani do przyswojenia podstawowych informacji z zakresu mówienia, pisania i czytania w języku niemieckim. Ponadto nauczano czterech podstawowych działań arytmetycznych, znajomości miar i wag, ułamków zwykłych i dziesiętnych oraz historii Niemiec. Po ukończeniu tej szkoły dzieci natychmiast kierowano do pracy. Nauczanie ponadpodstawowe i wyższe było dla Polaków niedostępne.

Do każdej z pięciu armii przeznaczonych do uderzenia na Polskę, przydzielona była specjalna grupa operacyjna  policji bezpieczeństwa (Einsatzgruppen der Sicherheitspolizei). Ich zadaniem była fizyczna likwidacja najbardziej uświadomionych narodowo grup ludności polskiej. Formacje te razem z Wehrmachtem odpowiedzialne są za terror  wobec ludności polskiej na początku wojny. Z obszarów zaanektowanych przez Rzeszę wysiedlono do GG ok. pół miliona Polaków. Kolejnych 500tys podlegało wewnętrznym przesiedleniom, na mocy których pozbawiano ich lepszych mieszkań, gospodarstw rolnych, usuwano z konkretnych miejscowości. Podsumowując,  różnych form przesiedleń doświadczyło w Kraju Warty i na Pomorzu ok. miliona Polaków. W l. 1939-41 na ich miejsce sprowadzono ok. 400tys osadników niemieckich z krajów bałtyckich, ZSRR i Rumunii.
Pomnik ku czci pomordowanych w Lesie Szpęgawskim

    Generalne Gubernatorstwo stanowiło oddzielną jednostkę administracyjną oddzieloną od Rzeszy granicą policyjną, celną  i walutową. Administracją GG kierował generalny gubernator Hans Frank. W bliższej perspektywie GG było traktowane jako rezerwuar siły roboczej oraz obszar eksploatacji gospodarczej dla wojennych potrzeb III Rzeszy. W dalszej perspektywie nakreślonej w Generalnym Planie Wschodnim (General Plan Ost) miano tam dokonać całkowitej germanizacji, a Polaków wysiedlić na Syberię. Generalne Gubernatorstwo podzielono na cztery dystrykty: warszawski, radomski,  lubelski i krakowski. W celu zapewnienia sobie posłuszeństwa polskiego społeczeństwa Niemcy od początku przystąpili do eliminacji najwartościowszych jednostek. 6 XI 1939r podstępnie aresztowano i osadzono w obozie Sachsenhausen 183 profesorów i asystentów UJ i AGH w Krakowie. Podobną akcję przeprowadzono 11 XI na KUL aresztując 14 profesorów.
 

 W GG terror władz okupacyjnych szczególnie dotknął Warszawę. Miejscami kaźni tysięcy Polaków były okrutne więzienia: na Alejach Szucha (SIPO), ul. Daniłowiczowskiej, na Gęsiej oraz przede wszystkim Pawiak na Dzielnej. Przez tę ostatnią katownię przeszło ponad 100tys ludzi, zamordowano 37tys. Terror hitlerowski w Warszawie rozpoczął się jeszcze podczas oblężenia miasta. W odwet za przypadkowe zabójstwo oficera Wehrmachtu na Szosie Krakowskiej Niemcy wyciągnęli z domów na Okęciu 25 mężczyzn,  których rozstrzelano na terenie zakładów lotniczych. Pierwszy okres terroru hitlerowskiego po kapitulacji Warszawy to egzekucje tajne dokonywane poza obrębem państwa, w tzw. warszawskim pierścieniu śmierci: Zielonka, Palmiry, Las Kabacki k. Pyr, Las Sękociński k. Magdalenki, Szwedzkie Góry. 27 XII 1939r nastąpiła głośna egzekucja w Wawrze, gdzie Niemcy zastrzelili 107 osób. Zbrodnia ta zrobiła ogromne wrażenie wśród ludności Warszawy, stanowiąc dowód na to, że terror hitlerowski skierowany jest przeciwko całej ludności. Na wiosnę 1940r Niemcy rozpoczęli realizację Nadzwyczajnej Akcji Pacyfikacyjnej AB. Większość aresztowanych rozstrzelano w Palmirach. Największa z tych egzekucji odbyła się 20 i 21 VI 1940r, kiedy zgładzono 358 osób (w tym Macieja Rataja, Mieczysława Niedziałkowskiego i Janusza Kusocińskiego)
.
Mogiły w Lesie Barbarka w okolicach Torunia – miejsce masowych rozstrzeliwań Polaków

    Podział ziem polskich na obszary wcielone do Rzeszy i GG, likwidacja prawa polskiego, grabież mienia polskiego  i terror stosowany wobec ludności polskiej były posunięciami sprzecznymi z prawem międzynarodowym. Terror wobec ludności wyraźnie spotęgował się z chwilą likwidacji tzw. tymczasowego zarządu wojskowego w październiku 1939r. Hitlerowcy dążyli do pełnego wyniszczenia narodu polskiego. Celu tego nie mogli zrealizować natychmiast ze względu na występujące w okresie wojny duże zapotrzebowanie na siłę roboczą. Na ziemiach wcielonych do Rzeszy okupant zlikwidował całkowicie szkolnictwo polskie oraz wszystkie instytucje naukowe i kulturalno-oświatowe.

 W GG ograniczono szkolnictwo do podstawowego i zawodowego, ograniczono także działalność polskich instytucji kulturalno oświatowych. Od początku okupacji działały obozy koncentracyjne jako ośrodki masowej zagłady ludności. Polaków wywożono najpierw do obozów położonych w głębi Rzeszy jak: Dachau, Buchenwald, Sachsenhausen,  Mauthausen. Już  we wrześniu 1939r utworzono obozy w Sztutowie k. Elbląga, w czerwcu 1940r w Oświęcimiu, a następnie w Majdanku,  Chełmnie, Sobiborze, Bełżcu, Treblince. Masowe egzekucje przeprowadzono w różnych miejscowościach. Głośne były egzekucje przeprowadzone w Bydgoszczy w odwet za likwidację bojówek niemieckich, ,które wystąpiły przeciw wycofującej się Armii ,Pomorze” w dniu 3 IX 1939r. Wokół tzw. ,,krwawej niedzieli” (Bromberger Blutsonntag) w Bydgoszczy propaganda niemiecka rozpętała antypolską kampanię, głosząc, że Polacy wymordowali we wrześniu 1939r kilkadziesiąt tysięcy ludzi. Akcja odwetowa  hitlerowców  objęła na Pomorzu 11tys. Polaków, a w skali całego kraju 16tys ludzi.

 Od października 1939r terror wobec ludności polskiej uległ spotęgowaniu. Stosowano różne formy poniżania godności osobistej i narodowej oraz duchowego terroryzowania Polaków. Już w listopadzie 1939r gauleiter Kraju Warty Arthur Greiser wydał zarządzenie o obowiązku ludności polskiej kłaniania się Niemcom. Kłaniać musieli się wszyscy, nawet dzieci dzieciom. Ludność polska poniżana była na każdym kroku. Nie wolno jej było uczęszczać do teatrów, kin i innych miejsc wyższej kultury. Organizowano przeciw niej różnego rodzaju akcje propagandowe i seanse nienawiści. Jesienią 1939r w Poznaniu młodzież niemiecka z ,,Hitlerjugend” zorganizowała manifestację, tzw. ,,pogrzeb Polski”. Przez ulice miasta młodzież niosła trumnę symbolizującą Polskę. W orszaku pogrzebowym szli chłopcy przebrani za Edwarda  Rydza Śmigłego i kardynała Augusta Hlonda.

Szczególnie ostrej dyskryminacji poddano ludność pochodzenia żydowskiego. Ludność ta została zmuszono do noszenia odróżniających ją od pozostałych mieszkańców specjalnych żółtych opasek na rękawie i symbolu gwiazdy Dawida na piersi. Majątki ludności żydowskiej konfiskowano, a Żydów gromadzono w specjalnych gettach lub obozach,  skąd doprowadzano ich do pracy. Otrzymywali głodowe racje żywnościowe. Wszelkie próby niesienia pomocy były surowo karane przez okupanta. Mimo to ludność polska przeciwstawiała się polityce okupanta wobec Żydów i szła z daleko idącą pomocą.

Dworek gauleitera Alberta Forstera na Pomorzu

Rok 1939 był to straszny rok… Posłużyłem się parafrazą sienkiewiczowskiego dzieła ,,Ogniem i Mieczem” by pokazać, iż naród polski stanął dwa razy w XVII i XX wieku w obliczu fizycznej zagłady. Najpierw w latach 1648-1672 kiedy to Rzeczpospolita padła ofiarą wewnętrznych buntów i napastniczych najazdów: Powstanie Chmielnickiego, rokosze Lubomirskiego i Zebrzydowskiego, najazdy Tatarów, Potop szwedzki, agresja Siedmiogrodu, wojna z Rosją i inwazja potęgi tureckiej. Ówcześnie o wolność i niepodległość upomniały się szable, kopie i muszkiety. Dopomogła też Ta, o pomoc której prosił w katedrze lwowskiej król Jan Kazimierz. Pod Twoją obronę uciekamy się…

Można oszukiwać ludzi jakiś czas, a niektórych ludzi cały czas, ale nie można oszukiwać cały czas Narodu.

Abraham Lincoln

Naród, który pragnie się wszystkim przypodobać, zasługuje na pogardę wszystkich.

Georg Christoph Lichtenberg 

http://freeyourmind.salon24.pl/index.html

http://www.isakowicz.pl/

http://szeremietiew.com/

http://www.niezalezna.pl/

http://niepoprawni.pl/

http://www.ivrp.pl/index.php

http://www.blog.media.pl/

http://portalstrzelecki.info/

http://www.pilsudski.org/

http://blogmedia24.pl/

http://maryla.salon24.pl/index.html